Voorzichtig.
BOEKEN
Hij zegt: Het is noodweer. Het schip moet wachten.
Hoe lang? -Weet ik niet.
U reist. Waarheen, als ik vragen mag?
Kreta. -En daar wilt u lang blijven, hè?
Hoe weet u dat? -Ik zag u met al die kisten.
In de regen. Heel grappig.
Ik mag u wel.
Neem mij met u mee.
Wat?
Waarom? -Waarom?
Kan een mens nooit iets zomaar doen?
Neem me mee als kok. Ik maak heerlijke soep. Houdt u van soep?
Tuurlijk wel. U bent Engelsman? -Half.
Mijn vader was 'n Griek, maar ik ben in Engeland geboren.
Mag ik?
'Virginia' .
Hou het pakje maar. -Eén is genoeg.
Bent u kok? -Als u er een nodig hebt wel.
Ik bedoel: Wat voor werk doet u?
M'n handen, m'n voeten en m'n hoofd doen het werk.
Wie ben ik dat ik mag kiezen? -Wat hebt u 't laatst gedaan?
In een mijn gewerkt. Ik heb een goeie neus voor metalen.
Maar ik sloeg de baas in elkaar en toen stond ik op straat.
Ik maak me toch zorgen om die boot...
Zal ik voor u gaan vragen? -Dat hoeft niet. Dank u.
Misschien kunt u het toch even voor me vragen.
Tuurlijk. Geef maar. -Nee, ik red me wel.
Om tien uur, baas. -Dat is pas over drie uur.
Hebt u zo'n haast dan?
Dan geeft het toch niet?
Roumi betekent rum.
Ik neem liever thee.
En wat doet u, meneer? -Ik?
Ik ben schrijver.
Sorry hoor, maar zo ziet u er ook uit. Wat schrijft u?
Liefdesverhalen?
Gedichten, essays...
Wat is dat?
Essays?
U denkt te veel, dat is uw probleem.
Slimme mensen en kruideniers wegen alles af.
Als ik u was, zei ik tegen mezelf: Zorba, kom.
Of: Zorba, kom niet.
Dat ben ik: Alexis Zorba.
Ik heb nog meer namen, als het u interesseert.
Spaghetti, omdat ik lang ben.
En Californië, omdat ik in Amerika geweest ben.
En Epidemie, omdat ze zeggen dat ik er overal 'n bende van maak.
Moet je die ellendige zee nou horen.
Die weduwmaker.
Wat hebt u daarin zitten? Kleren?
U stelt van die zinnige vragen.
Daar zit m'n santuri in.
M'n santuri.
Daar maak je de mooiste muziek mee.
Hij gaat altijd met me mee.
Wat gaat u op Kreta doen, als ik vragen mag?
Ik heb daar wat land. Dat is van m'n vader geweest.
En u gaat daar schrijven.
Dat niet precies. -Wat dan wel precies?
Ik heb al maanden niets meer geschreven.
Op dat land bevindt zich een oude mijn.
Bruinkool. -Lignitis. Dat ken ik.
Hij is al jaren buiten gebruik. -Waarom?
Omdat ik er niets aan deed.
En nu wilt u hem weer in gebruik nemen.
Als me dat lukt.
Dat moet.
Welke kant gaat ie op?
De weegschaal.
Zorba omhoog of Zorba omlaag?
Ik zat te denken...
Die mijn... Ik ben niet rijk en ik heb iemand nodig met ervaring.
Dus... -Dus?
Tja, hoewel ik... Ik ken je niet zo goed.
Misschien is het wel niet verstandig.
Maar het is ja.
Geef me de vijf.
U boft. Als Zorba aan het werk gaat, is iedere mijn kansloos.
Fijn om weer 's echt te gaan werken.
Het zal ook goed zijn voor het dorp. Dat is nogal arm.
Wij maken iedereen gelukkig.
En we gaan ons amuseren. We gaan zwemmen, wijn drinken...
en jij speelt op je santuri.
Wat is er?
't Gaat om de santuri. We moeten dit afspreken, anders kom ik niet.
Voor het werk ben ik uw man.
Maar voor dingen als pret maken en zingen, sta ik op mezelf.
Hoe bedoel je dat? -Ik bedoel: vrij.
Wilt u dat ondertekenen?
Dat onderteken ik.
Hier. -Ik drink geen rum.
Nu wel. U moet goed beginnen.
Goed, Zorba. Op Gods zegen. -En die van de duivel, baas.
Zie je haar zitten, baas?
Gaat het een beetje? -Ja, hoor.
Dank je, baas.
Straks zoekt je vriendin je.
Trouwens, dat heb je me niet verteld. Ben je getrouwd?
Ik ben toch een man en mannen zijn toch dom?
Ik ben een man, dus ben ik getrouwd.
Vrouw, kinderen, huis, alles.
De complete ramp.
Wat is er gebeurd?
Doe me een lol, baas. Ik praat er liever niet over.
En jij? -Nee, ik ben vrijgezel.
Door te veel boeken natuurlijk.
Kijk, een dolfijn.
Wat ben jij voor een man?
Hou je niet eens van dolfijnen?
Ik hoop dat we een slaapplaats vinden.
Nooit van de Kretenzische gastvrijheid gehoord?
En gedraag je, meneer Epidemie. We willen niet nog 'n oorlog.
Baas, als er weduwen zijn, hoef je je geen zorgen te maken.
Wat zeggen ze? -Ze willen je allen in huis nemen.
Madame Hortense zegt dat u in haar hotel kunt slapen.
Wie is dat?
Een Franse vrouw. Ze heeft een hotel.
Ik ben Mavrandoni. Daar bent u dus eindelijk. Welkom.
Aangenaam. U hebt mijn brief dus gekregen.
Mr Mavrandoni heeft op ons land gepast.
Die madame, is die weduwe?
Hoeveel haren heb ik? Ze is weduwe van net zoveel mannen.
Welkom, heren.
Het is een groot genoegen, madame.
Twee bedden, madame.
Zonder ongedierte.
Monsieur, madame Hortense heeft geen ongedierte.
Geef toe, baas. Hij is groot, maar ze schudt er lekker mee.
Deze kant op.
Ze zeggen dat dit mijn grand succès was.
Misschien gelooft u het niet, maar ik was 'n beroemd artieste.
Ik trad op in de meest chique cabarets.
Ik heb tussen zijden lakens geslapen met echt kant.
Baas, vraag haar ten dans.
Versier haar, knijp 'r wat. Da's alleen maar beleefd.
Hij wil graag met u dansen, maar hij is verlegen.
Misschien is mevrouw moe. -Dat is ze niet. Toch?
Die Kretenzers zijn zo ondankbaar.
Niet huilen.
Ze zouden allemaal dood zijn, als ik er niet was geweest.
Weet ik toch?
Handen thuis.
Baas, lucifer.
Weet u hoe ik op Kreta ben gekomen?
Met de Britse vloot.
Ja, monsieur.
Ik was verliefd op de amiral.
En waar hij ging, ging ik ook.
Hier ontmoette ik die andere drie. -Welke andere drie?
Admiraals natuurlijk.
De Fransman, de Italiaan en de Rus.
Ze zagen er zo snoezig uit, m'n vier admiraals.
Met hun gouden epauletten en al die veren.
Het waren net mooie grote jonge hanen.
En hun baarden... Heerlijk zacht en geparfumeerd.
Gelukkig hadden ze allemaal een ander merk.
Dus ik vergiste me niet in het donker.
M'n liefste prinses. Vertel verder.
M'n admiraals en ik zaten op het dek, zeer informeel gekleed...
en we praatten over politiek, heel serieus.
En de hele tijd gooiden ze champagne over me heen.
Het was zomer, erg heet.
In die tijd waren er op Kreta grote problemen.
Revolutie of zoiets.
Door de verrekijker zag ik die arme kleine Kretenzers...
de bergen in rennen met hun vlaggen.
Mijn vier admiraals wilden het vuur openen.
Maar ik wierp me ervoor, ik greep de Italiaan bij z'n baard...
-hem kende ik het beste- en ik schreeuwde:
Hou op. Jullie vermoorden ze nog.
Canavaro? Wat is dat?
Wat denk je dan? Dat was hij.
Ga door.
Steeds maar weer heb ik het boem-boem voorkomen.
En wat denk je dat ik kreeg?
Wat? Nou? Wat kreeg ik?
Niets. Geen medailles.
Niets. -Toe, geen boem-boem meer.
U lacht.
U lacht me uit. -Natuurlijk niet.
Niet weggaan.
Dat was gemeen van ons, baas.
Het arme, zwakke schepseltje.
Waar ben je? Bouboulina?
Waar ben je?
Bouboulinaatje van me.
Ga weg.
Ik ben het, je Canavaro.
Mooie Canavaro ben jij.
Geen veren...
geen baard...
Snuit maar, Bouboulina.
Wie was dat, Bouboulina?
Een heldin uit de oorlog tegen de Turken. He, baas?
Ja, madame. Ze was net als u.
Een echte zeebonk.
Zie je nou wel?
Ja, ik heb ook gestreden met de borst vooruit.
Maar toen kwamen de slechte tijden.
Ze stichtten vrede.
En hun schepen moesten weg.
En ik dan? Wat moet er nu van mij worden?, huilde ik.
Viermaal weduwe.
Ze lachten.
Jullie mannen zijn zo wreed.
Ze kregen medelijden met me. Toen hebben ze me uitgekleed...
ze lieten het bad vollopen met champagne, en...
ze gooiden me er zo in.
En toen gingen ze er allemaal omheen zitten.
Het ging er vertrouwelijk aan toe.
En ze gooiden alle champagne over me heen. Ik zat onder.
En toen?
En toen...
deden ze het licht uit.
Toen ik wakker werd, rook ik zo lekker.
Al hun parfum... De ene laag over de andere heen.
Maar zij waren weg.
Mannen zijn zo wreed.
Wat is er?
Kijk.
Baas, een prachtige, wilde weduwe.
Waar is mijn geit?
Moet je Mavrandoni zien.
Hij is woest.
Waarom?
Zijn zoon is stapelverliefd op de weduwe.
Maar zij spuugt 'm in z'n gezicht.
Hoe meer zij spuugt...
hoe meer hij naar haar verlangt.
Kijk dan.
Moet je al hun gezichten zien.
Ze willen haar allemaal...
en ze haten haar omdat ze haar niet kunnen krijgen.
Er is hier maar één man die haar kan krijgen.
Wie?
Jij.
Ik zag haar ogen toen ze naar je keek.
Hou toch op.
God, die slimme duivel, geeft je een geschenk uit de hemel.
Doe niet zo raar. -Waarom gaf God ons handen?
Om mee te pakken. Pak haar.
Baas, je gaat erheen, klopt aan en zegt: Ik kom voor m'n paraplu.
Dan zegt zij: Kom toch binnen.
Maak me nou niet kwaad. -Ik wil geen ellende.
Het leven is ellende, alleen de dood niet.
Leven is je riem losmaken en de ellende opzoeken.
In godsnaam, baas.
Ga achter je bureau zitten.
Ga weg.
Weg.
Rotberg. Ik zal je krijgen.
Wat is er?
Ze lieten hun houwelen binnen liggen. Ze zijn zo moedig.
Bij 't minste geluid doen ze het in hun broek.
Laat ze. -Houwelen kosten geld.
Kan me niet schelen. Ik ben allang blij dat er niemand gewond is.
Sterker nog, ik vind dat je ze de rest van de dag vrij moet geven.
Baas, je moet nu beslissen.
Ben je wel of niet een verdraaide kapitalist?
Ik heb honger.
We moeten sterke bomen zoeken om stutten van te maken.
Die bomen... Van wie zijn die?
Het klooster. Het hele bos is van hun.
De duivel. De duivel.
Wijn.
Een wonder.
Je bent laat.
Wat is er, Zorba?
Voor de dag ermee.
Baas?
Vertrouw je me?
Ja.
Waarom in vredesnaam? -Omdat jij het bent.
Je begrijpt het niet. Mijn hersens zijn niet zwaar genoeg.
Ik krijg van die rare ideeën.
Misschien ruïneer ik je ermee. -Dat risico neem ik.
Zeg dat nog 's, baas. Geef me moed.
Dat risico neem ik.
Kun je dansen?
Uit de weg dan, anders loop ik je misschien omver.
Zo is het genoeg.
Is alles goed met je?
Nu kan ik weer praten. -Wat had jij nou ineens?
Als een man vol is, wat kan hij dan doen?
Barsten.
Toen mijn zoontje Dimitri overleed...
huilde iedereen.
Ik...
Ik stond op...
en ik danste.
Ze zeiden: Zorba is gek.
Maar door het dansen...
Alleen het dansen stilde de pijn.
Hij was mijn eerste.
Hij was pas drie.
Als ik gelukkig ben, gaat het net zo.
Kom binnen. Zo vat je kou.
Mag ik?
Vertel je me nu wat er allemaal aan de hand is?
Ik heb een plan. -Wat voor plan?
Een geweldig, gek plan. -Wat dan?
Kan ik niet zeggen. Ik moet nog 'n hoop nadenken.
Bomen, monniken, machines...
Morgen misschien. Vanavond vieren we feest.
Vooruit, niet zo fijntjes.
Baas.
Kom 's kijken.
Weet je nog, dat plannetje van me?
Dit is het. -Wat is het?
Een berg. Die daar.
Kijk.
Zo krijgen we die bomen naar beneden.
Aan een kabel? Je bent gek. -Waarom?
Om mee te beginnen is dat bos niet van ons.
Aan de ene kant niet en aan de andere kant wel.
Wat bedoel je? -Het is van het klooster.
Het klooster is van God, en God is van iedereen. Mee eens?
Nee, absoluut niet. -Goed, dan betaal je ze wat.
Maar niet veel. -Hoezo?
Het zijn vrienden van me.
Als 't werkt, halen we het hele bos naar beneden.
Eerst openen we de mijn en dan 'n houtzagerij.
We worden stinkend rijk.
Dan bouwen we een schip en gaan we de wereld rond.
Ga je niet 'n beetje te snel? -Weet je hoe oud ik ben?
Ach nee, da's geheim. Maar ik moet snel gaan.
Weet je? Ze zeggen dat leeftijd het vuur in 'n man blust.
Dat ie, als ie de dood hoort komen, zegt: Kom maar, geef me rust.
Daar is niks van waar.
Ik heb genoeg vechtlust in me om de wereld te verslinden.
En dus vecht ik.
Doen we het?
Of laten we de berg winnen?
Wat heb je nodig?
Sterk draad, haken, van alles. Ik zal naar de stad moeten.
Ik moet alleen de hoek nog berekenen.
Als die niet goed is, wordt het een ramp.
Hoeveel tijd heb je nodig?
Zoals het er nu voor staat, moet het nu of helemaal niet.
Ik geef je tot kerst de tijd.
Ha, baas.
Rozenwater.
Wat heb je voor nieuws?
Ik heb een geweldige ontdekking gedaan.
Stenen leven. -Mooi zo.
Ik had liever dat je die beroemde hoek van je 's ontdekte.
Ik doe m'n best.
Kijk.
Je paraplu. -Laat die nu maar.
Mag ik je eraan herinneren dat het morgen kerst is?
Waar ga je heen?
Ik heb draad nodig.
Waar heb ik het nu gelaten?
Kan het niet met touw?
Sorry.
Kijk.
Een melomakarouno. -Een wat?
Een kerstkoekje. -Wat is daar zo vreemd aan?
Niks.
Maar veel melomakarouno's in een lege kist is wel vreemd.
En een paraplu onder 'n bed ook.
Ze is hier geweest. -Nee, ze heeft 't laten brengen.
Nu heb je het bewijs. Nu is het doodeenvoudig.
Vanavond, na Bouboulina's feest... -Ga aan je werk.
Baas, zal ik een ei voor je kloppen? Daar word je sterk van.
Ik kan je nu wel een geheim vertellen.
Ik kan al een tijd niet werken en niet slapen. Weet je waarom?
Vanwege die weduwe.
Ik weet dat ze te goed is voor mijn oude botten.
Maar dat ze helemaal alleen is, daar kan ik niet tegen.
Ja, lach maar. Maar denk eraan:
Als een vrouw alleen slaapt, is dat 'n schande voor alle mannen.
God heeft een goed hart, maar één zonde vergeeft hij niet:
als 'n man in het bed van 'n vrouw word genodigd en hij niet gaat.
Dat weet ik omdat een oude wijze Turk het me heeft verteld.
Een Turk? En jij, als Griek, geloofde hem?
Ik ga me wassen.
Grieken en Turken praten toch niet met elkaar?
Die vechten toch alleen?
Alsof jij nooit voor je land hebt gevochten.
Ik hou niet van stom gezwets. -Is vechten voor je land stom?
Sorry, baas. Je praat als 'n leraar. Je denkt als 'n leraar.
Hoe kun je 't dan begrijpen? -Natuurlijk kan ik dat.
Met je hoofd, ja.
Je zegt: Dit is goed, dat is verkeerd.
Maar als je praat en ik kijk naar je armen, benen en je borst...
Die zijn dom, die zeggen niets. Hoe kan je het dan begrijpen?
Dat zijn allemaal smoezen. Jij geeft geen moer om je land.
Zo heb je niet tegen me te praten.
Kijk dan.
En niets op m'n rug.
Ik heb dingen voor mijn land gedaan waarvan je zou opkijken.
Ik heb gedood, dorpen plat- gebrand, vrouwen verkracht...
En waarom? Omdat het Turken waren, of Bulgaren.
Zo'n stomme dwaas was ik.
Nu beslis ik of iemand goed of slecht is, ongeacht wie hij is.
Wat kan mij het schelen of ie Griek of Turk is?
Toen ik ouder werd, heb ik dat gezworen.
Ik vraag 't me niet eens meer af. Goed of slecht, wat maakt 't uit?
Uiteindelijk krijgen ze allemaal hetzelfde einde:
wormenvoer.
En wat vrouwen betreft, je lacht erom dat ik dol op ze ben.
Hoe kan ik anders? Het zijn zulke arme, zwakke schepsels.
En er is maar zo weinig nodig. Een mannenhand op hun borst...
en ze geven je alles wat ze hebben.
Waar zit je, Bouboulina?
Canavaro is er.
Kijk 's wat ik meegenomen heb.
Gelukkig kerstfeest.
Zelf gemaakt om haar op te beuren.
Dat ben ik.
Vrolijk kerstfeest, madame. -U ook.
Wat komt daar voor heerlijke geur uit de keuken?
Dat is een dikke, vette kalkoen.
Als ie maar niet aanbrandt. -Rustig maar. Ga zitten.
Dan eten we gewoon alleen het binnenste op.
Aan de rest komen we later wel toe.
Voelt u zich niet goed?
Op mijn leeftijd voel je je nooit goed.
Vooral niet tijdens de feestdagen.
Een toost op je gezondheid, mijn beeldschone meermin.
Dat je nieuwe tanden mag krijgen, en een nieuwe huid.